Hoewel fabrikanten bij de productie van computerapparatuur steeds beter rekening houden met het milieu, zitten veel apparaten nog altijd vol met metalen en soms zelfs giftige stoffen. Wanneer die in het milieu terechtkomen, heeft dat gevolgen voor de gezondheid van mens en dier. Onze zusteruitgave Computer!Totaal stond stil bij het verantwoord afvoeren van oude hardware.

Wanneer u een oude computer of harde schijf weg wilt gooien, bedenk dan dat uw gegevens door anderen bekeken kunnen worden. Wanneer er data op staat waarvan u liever niet wilt dat deze in vreemde handen vallen, dan is het zaak alle gegevens vooraf te verwijderen. Helaas is dat niet simpelweg een kwestie van de schijf formatteren. De data is dan namelijk nog steeds door software terug te halen, doordat niet alles herschreven wordt. Ook de FAT, zeg maar de inhoudsopgave van een harde schijf, wissen is niet voldoende. Een mogelijkheid is het overschrijven van een schijf met willekeurige data – bij voorkeur met software die geheel willekeurig nullen en enen schrijft, zoals bijvoorbeeld het gratis (GNU GPL) Eraser van Heidi Software. Als u zeker weet (of wilt weten) dat de schijf niet meer hergebruikt gaat worden, is er een andere eenvoudige oplossing: open de schijf en beschadig de platters. Dat ontneemt de meeste gewone stervelingen de lust het nog te proberen. Voor professionele recovery bedrijven is dit echter eerder een uitdaging dan een oplossing, dus de echt paranoiden onder ons doen het allebei.
Laser- en inkjetprinters zijn uitstekend te recyclen. Het grootste deel bestaat uit plastic, dat omgesmolten kan worden zodat het weer opnieuw is te gebruiken. Het overige deel bestaat vooral uit diverse metalen (koper, staal, aluminium) en een printplaat. Bovendien zijn tweedehands printers vaak geschikt voor hergebruik nadat ze intensief zijn gereinigd en voorzien van een aantal nieuwe onderdelen. U kunt printers vaak inleveren bij uw leverancier, maar ook organisaties als IT-recycling.nl helpen u er graag van af.
Gooi inktcartridges en toner nooit in de kliko. Dat is slecht voor het milieu en bovendien staan inktfabrikanten er om te springen. Oude cartridges zijn in principe zelfs geld waard omdat ze hergebruikt kunnen worden. Bij veel foto- en elektronicazaken, scholen en stichtingen kunt u uw cartridges inleveren (of gratis opsturen). Wanneer u twintig of meer cartridges hebt verzameld, kunt u ze gratis laten ophalen door bijvoorbeeld Stichting Aap (die hiermee de opvang van apen financiert). Er zijn ook bedrijven die u geld willen betalen in ruil voor cartridges, al gaat het per item om een laag bedrag (variërend van € 0,25 tot € 1,20). Veel tonerfabrikanten hebben een formulier in de doos gestopt waarmee u oude toners gratis via de post kunt opsturen (via een antwoordnummer). Zie voor meer informatie www.printerafval.nl.
Ook naar oude mobiele telefoons is vraag. Goede doelen, als Stichting Aap, willen graag telefoons inzamelen omdat dit geld oplevert. Oude telefoons kunnen hergebruikt worden in ontwikkelingslanden of ze kunnen gedemonteerd worden, waarbij sommige componenten gerecycled kunnen worden. Een mobiele telefoon mag officieel niet bij het huisvuil, maar hoort naar een recyclingperron te gaan (vanwege demontage). De batterij van een mobiele telefoon wordt gezien als chemisch afval en moet bij een verzamelpunt ingeleverd worden. Meer informatie: www.eeko.nl.
Complete computers horen officieel niet bij het grofvuil, maar dienen te worden ingeleverd bij een recyclingperron. Het is niet de bedoeling dat u een compleet systeem in de afvalcontainer gooit, aangezien niet gaat om restafval is. Bovendien bevat een computer onderdelen die schadelijk zijn voor het milieu (knoopcel, chemicaliën, accu). Bij een recyclingperron wordt een computer gedemonteerd, maar u kunt dat natuurlijk ook zelf doen. De kast zelf is van metaal en plastic en bevat op zichzelf geen schadelijke stoffen. Soms is het zelfs interessant om een bepaald onderdeel te houden (zoals een harde schijf, voeding of grafische kaart) als reservemateriaal. Hebt u meerdere computers, dan zijn er ook bedrijven te vinden die uw oude systemen (meestal gratis) op willen halen. Ten slotte kunt u uw computer natuurlijk ook op Marktplaats of Gratisaftehalen.nl zetten, dan maakt u er wellicht nog iemand anders blij mee.
Accu’s en batterijen worden gerekend tot klein chemisch afval, net als spaarlampen, verf en frituurolie. Accu’s bevatten giftige stoffen en mogen onder geen beding in de gewone afvalbak verdwijnen. Ze belanden dan op de grote hoop en vergaan langzaam gedurende tientallen jaren, waarbij de giftige stoffen vrijkomen. U kunt oude batterijen en accu’s inleveren bij inzamelpunten (te vinden bij supermarkten, drogisterijen, elektronicawinkels) of naar een recycleperron (afvalstation) brengen. Wanneer een inzamelpunt accu’s, zoals van een notebook, niet accepteert kunt u deze het beste naar een recycleperron brengen. De accu’s demonteren en de accucellen (vaak in penlight-vorm) alsnog bij een inleverpunt deponeren is ook een optie, maar niet geheel zonder risico’s. Met name oude accu’s kunnen gaan lekken en die vloeistoffen zijn vaak giftig.
Gelukkig wordt afval steeds beter gescheiden, maar het is vaak onduidelijk hoe dat in z’n werk gaat. De vrees is vaak dat alles uiteindelijk alsnog op een grote hoop belandt. De praktijk wijst anders uit. Glas, papier, karton, gft, klein chemisch afval, textiel en restafval worden allemaal apart verwerkt. Een uitgangspunt is dat gescheiden afval waardevolle materialen bevat die opnieuw bruikbaar zijn. Soms kan het hele product worden hergebruikt en soms alleen een deel van het materiaal. Zink uit oude batterijen wordt bijvoorbeeld gebruikt als dakgoot. Wat overblijft gaat naar de verbrandingsoven, waardoor energie opgewekt wordt. Achtergrondinformatie vindt u op www.milieucentraal.nl.