Bandbreedte smartphones afknijpen loont

De grote internetproviders en mobiele providers in deze wereld beloven keer op keer hun netwerken uit te bouwen en op te waarderen. Dat is toch immers wat we allemaal willen? Maar ondertussen zijn ze enkel bezig met vertragende maatregelen die investeringen in de netwerk zo lang mogelijk uitstellen.

Je zult dit ongetwijfeld vaker gehoord hebben. Maar voordat je stopt met lezen, vergeet dit niet: Hoe minder geld providers en ISP's investeren, hoe meer vertraging gebruikers thuis en op het werk ervaren. Dat is precies het probleem waar we al jaren mee kampen.

Wetgeving is niet slaapverwekkend, maar cruciaal

Je ziet steeds vaker datalimieten op tablets en smartphones en providers die de grenzen van netneutraliteit aftasten. Op gebied van breedbandinternet is er weliswaar veel keuze tussen providers, maar wordt de backbone gecontroleerd door een handjevol bedrijven die bepalen wat er op hun netwerken gebeurt. Telecommunicatie-wetgeving lijkt misschien saai, maar het bepaalt enorm veel voor de manier waarop we iedere dag werken en communiceren.

Wat me uitnodigt tot deze kleine lezing is een onderzoekspaper van de wetenschappers van de Universiteit van Florida en die van Notre Dame. Zij tonen klip en klaar aan dat als providers bepalen welk type content belangrijker is dan het andere - het tegenovergestelde van netneutraliteit - er weinig aanleiding is om nog verder in de netwerken te investeren.

"ISP's profiteren van een vertraagd internet waar sommige contentleveranciers meer betalen dan de andere voor een snellere levering aan de gebruiker", schrijven de wetenschappers in hun paper.

Baas van de file

Om die logica te begrijpen, moet je dit gedachte-experiment ondergaan: Stel dat je de baas bent van een snelweg, zeg de A2 - en dat jij de macht had om auto's met een helikopter uit de file te halen en ze op een lege rijbaan te plaatsen. Natuurlijk zouden bestuurders met een dikke portemonnee maar al te graag gebruikmaken van deze dienst.

"De snelweg is het internet en de auto's zijn de pakketjes data. De ISP is de poortwachter die bepaalt hoe de auto's over de snelweg rijden. Als de ISP in staat is om een auto achteraan de file naar voren te verplaatsen als deze daarvoor een meerprijs betaalt, zou de ISP dan liever de snelweg drukbevolkt hebben of geneigd zijn de capaciteit uit te breiden", leggen de onderzoekers de kwestie in de paper uit.

Het antwoord op de hierboven gestelde vraag lijkt me duidelijk: Als je meer geld kunt verdienen met een verstopt netwerk, waarom zou je dan investeren in maatregelen die deze filevorming tegengaan?

De onderzoekers bewijzen hun hypothese op een complexe manier. In feite bouwen ze een economisch model op basis van speltheorie die de winst voor de industrie onder twee voorwaarden plaatst: één waarin netneutraliteit gehandhaafd blijft en één waar dat niet zo is. Dit klinkt misschien abstract, maar speltheorie is een breed gedragen methode geworden onder wetenschappers in economie en bedrijfswetenschappen.

Investeren gebeurt, maar nooit maximaal

Om eerlijk te zijn moeten netwerkoperators wel tot op zekere hoogte investeren omdat de concurrentie in de markt (in Nederland vechten KPN, Vodafone, T-mobile en Tele2 om de grootste stukken taart) groot is en het er de bedrijven aan gelegen is om bestaande klanten te behouden. Daarom moeten ze wel iets fatsoenlijks kunnen bieden. Op gebied van breedbandinternet liggen de kaarten anders en is de concurrentie op de backbones een stuk kleiner.

Netneutraliteit wordt op veel verschillende manieren uitgelegd. "Het betekent doorgaans dat breedband internetproviders gebruikers slechts één keer geld voor internettoegang mogen vragen, de ene contentleverancier niet boven de andere mogen verkiezen en geen geld aan contentproviders mogen vragen om te kunnen leveren aan eindgebruikers", schrijven de onderzoekers van Florida/Notre Dame.

En daarom dus netneutraliteit

We hebben het niet over politiek of bedrijven die de vrijheid van meningsuiting aan banden zouden willen leggen. Daar gaat het vaak helemaal niet over. Het punt is dat iedereen - van de kleine startup met een nieuwe applicatie tot gigantische contentleveranciers als Google, Microsoft en De Telegraaf - dezelfde mogelijkheden heeft om zijn content over het netwerk naar de eindgebruiker te brengen zonder toeslagen of vertraging.

De providers en operators werpen tegen dat netneutraliteit maakt dat investeren voor hen onrendabel is. Het geld dat ze kunnen binnenharken van contentproviders zou juist wel kunnen helpen bij het uitbreiden en verbeteren van de infrastructuur.

In de VS proberen providers en operators het congres zover te krijgen om de regels van netneutraliteit weg te wuiven. Het lukt ze nog niet. Maar ze winnen wel aan terrein en zijn er al in geslaagd om draadloze communicatie als uitzondering te laten gelden. Aangezien de toekomst van internet grotendeels op het mobiele vlak ligt, is deze beslissing zorgwekkend te noemen en gaat deze eindgebruikers en contentleveranciers komende jaren ongetwijfeld problemen opleveren.

Gelijke rechten worden genegeerd

Eigenlijk wil ik je niet vragen om politici hierop aan te spreken. Maar ik doe het toch. De kwestie netneutraliteit reikt verder en heeft alles te maken met de rol van de overheid in onze economie. Omdat de markt voor internetdiensten hierdoor gemanipuleerd wordt, zou juist de overheid moeten optreden en gelijke rechten voor allen moeten beschermen.

Mijn collega Paul Venezia zei het onlangs treffend: "Als we deze misdaad recht voor onze ogen laten gebeuren, krijgen we wat we verdienen: een gecastreerd internet, waar innovatie op zijn minst erg moeilijk zal worden en waar de levering van content over het internet afhangt van het model van de netwerken. Je zult gewoon je Facebook, je Twitter en andere diensten krijgen die weinig bandbreedte kosten, maar wil je meer dan dat, dan zul je diep in de portemonnee moeten tasten."