20 jaar Linux: kansen en uitdagingen

Zelfs apparaten die nauwelijks op traditionele computerplatforms lijken worden vaak door Linux aangedreven. Populaire e-book readers van Amazon, Barnes & Knoble, Kobo en Sony zijn allemaal gebaseerd op het open source besturingssysteem. Je zult ook versies van de Linux-kernel tegenkomen in netwerkapparatuur, GPS navigatiesystemen, mediaspelers, settopboxen voor tv's en ook tv's zelf.

Veel van deze niet-traditionele apparaten worden gebouwd met goedkope, minder krachtige processors die gebaseerd zijn op de ARM-architectuur, wat verklaart waarom Linux op deze markten zoveel succes heeft gehad. Robuuste ports van de Linux-kernel met de volledige features zijn sinds eind jaren '90 voor ARM beschikbaar geweest. Ter vergelijking: tot op heden is Windows CE het enige ARM-aanbod van Microsoft, en er zal geen besturingssysteem met alle functies voor de architectuur beschikbaar zijn totdat Windows 8 op de markt wordt gebracht in 2012. Daarmee blijft Microsoft echter wel de grootste bedreiging voor de continue groei van Linux, zelfs in een post-pc tijdperk.

Microsoft: Vriend of vijand?

Wrijving tussen de Microsoft- en Linux-communities is zeker niets nieuws. In 1998 bleek uit de beruchte gelekte "Halloween documenten" dat, in tegenstelling tot wat Microsoft naar buiten toe beweerde, de gigant uit Redmond open source, en Linux in het bijzonder, als "een belangrijke bedreiging voor de korte-termijnwinsten" van Windows beschouwde.

De Halloween documenten bevatten ook verscheidene strategieën die Microsoft zou kunnen gebruiken om Linux aan te vallen, zoals: "het effect van patenten en copyrights in het gevecht tegen Linux moet nog worden onderzocht". Sommigen in de Linux gemeenschap hebben Microsofts claims betreffende patenten afgedaan als niets meer dan grootspraak - waaronder Linus Torvalds zelf. Maar in 2009 daagde Microsoft navigatiesysteemleverancier TomTom voor het gerecht om patenten die te maken hadden met het FAT32 bestandssysteem van Microsoft; TomTom heeft uiteindelijk ingestemd met een schikking.

Het is dus niet verwonderlijk dat veel prominente Linux-leveranciers en klanten (waaronder Amazon, I-O Data, LG, Linspire, Novell, en Panasonic) ervoor hebben gekozen om al bij voorbaat licenties te kopen op patenten van Microsoft, in plaats van het risico te lopen op een proces. Onlangs heeft Microsoft vergelijkbare overeenkomsten getekend met fabrikanten van Android smartphones. Het uiteindelijke resultaat is dat Microsoft actief winst haalt uit Linux-bedrijven, zelfs terwijl het probeert Linux te ondermijnen.

Maar er zijn signalen dat de relaties tussen Redmond en de Linux-gemeenschap langzaamaan ontdooien. Eén van de meest verrassende aspecten van het Microsoft-Novell vennootschap was dat Microsoft ermee instemde om voor meer dan 250 miljoen dollar Suse Linux licenties aan te schaffen, die het bedrijf vervolgens aan klanten van Microsoft doorverkocht. In juli hernieuwde Microsoft het vennootschap met Attachmate, de nieuwe eigenaar van Suse, en besloot een extra 100 miljoen dollar aan Suse-licenties door te verkopen.

Het allervreemdste gebaar was echter de raadselachtige video verjaarskaart aan Linux, waarin Microsoft toegaf "te proberen Linux af te schrikken" en vervolgens nadacht over een wereld waarin Microsoft en Linux naast elkaar zouden kunnen bestaan. Echt hartverwarmend was het niet. Maar het feit dat Microsoft überhaupt de moeite nam zou als bewijs kunnen gelden dat de softwaregigant zich neerlegt bij de rol van Linux in de moderne IT - en zijn plaats in de toekomst van IT.

De hobbelige weg voorwaarts

Zelfs al zou Microsoft morgen verdwijnen, dan nog zou Linux voor uitdagingen komen te staan. Om te beginnen is Microsoft niet het enige bedrijf dat patentclaims tegen het open source besturingssysteem zou kunnen gebruiken. In april won Bedrock Computer Technologies een claim van 5 miljoen dollar van Google voor schendingen van patenten met betrekking tot de Linux-kernel. Dat was ongetwijfeld één van de redenen waarom Google probeert Motorola Mobility op te kopen, wat zelf een portfolio van meer dan 24.000 patenten heeft.

De toenemende waarde van de commerciële Linux-markt zou ook kunnen zorgen voor meer geschillen binnen de Linux leveranciersgemeenschap. Zo heeft Oracle jarenlang Red Hat dwarsgezeten door een vrijwel identieke kopie van Red Hat Enterprise Linux op de markt te brengen. In reactie daarop is Red Hat een stuk voorzichtiger geworden met de kernel code patches die ze vrijgeven.

Meer recentelijk kocht Oracle Ksplice, een producent van technologie die gebruikers in staat stelt patches toe te passen op een draaiende Linux kernel instance zonder enige downtime. Eerder was Ksplice alleen maar beschikbaar voor de eigen variant van Linux. Verdere acties als deze zouden de "samenwerkende concurrentie" die de commerciële Linux-sector tot nog toe heeft gekarakteriseerd kunnen verstoren.

Even belangrijk is het feit dat de technische evolutie van Linux nog niet voorbij is. Hoeveel succes het besturingssysteem tot nu toe op mobiele apparatuur ook gehad mag hebben, het kan nog veel beter. Op de ARM-architectuur is Linux een verzameling redundante, apparaatspecifieke kernel builds en distributies, en consolidatie is hard nodig.

Mobiliteit is slechts één van de barrières die Linux moet trotseren. Parallelle processen is er nog één. Linux werkt goed op de huidige multicore chips, maar wanneer de chips 48 of meer cores krijgen zal de huidige Linux-kernel het niet bij kunnen houden.

Dankzij mobiliteit en cloud computing heeft Linux een ongekende kans om dé dominante kracht in de IT te worden. Maar terwijl het zijn derde decennium ingaat is Linux' grootste uitdaging misschien wel proberen te voorkomen dat het slachtoffer wordt van het eigen succes. Naarmate het open source besturingssysteem volwassener en stabieler werd, werd ook de codebasis steeds complexer, waardoor Linux kernel hacking steeds minder aantrekkelijk is geworden voor nieuwe ontwikkelaars. De grootste uitdaging zou best eens kunnen liggen in het vinden van de juiste mensen die nog bereid en in staat zijn de nieuwste struikelblokken te overwinnen.

De groeipijnen van Linux zijn voorbij, maar de grote-mensenproblemen zijn nog maar net begonnen. Wat was het toch fijn om jong te zijn!