9 worstelingen met het web

Medisch inzicht: de vinger aan de pols of nattevingerwerk

Dankzij het wereld wijde web zijn we tegenwoordig allemaal medisch specialisten. Het sterft van de websites vol medische informatie. Als je dat wilt heb je jezelf in vijf seconden een dodelijke ziekte aangepraat. Neem nu iets als de Symptom Checker van WebMD: diepgaande medische analyse wordt teruggebracht tot een app die je op basis van je leeftijd, geslacht en een aanvinklijstje met mogelijke symptomen een hele lijst aandoeningen voorschotelt waar je op dit moment wellicht van aan het sterven bent. Als gevolg daarvan heeft het internet geleid tot de grootste populatie hypochonders waar de wereld ooit mee te maken heeft gehad. Persoonlijk heb ik verschillende bijzonder enge ziektes virtueel moeten doormaken in de tijd tussen een online diagnose en een gesprek met een echte arts, voordat ik besloot voortaan maar helemaal geen symptomen meer te googelen.

Hulp: persoonlijk geholpen of snel doorverwezen

Op het moderne web is de klantenservice nooit meer dan enkele muisklikken van je verwijderd, zolang je er geen bezwaar tegen hebt eerst een tijdje door fora te zwerven vol goedbedoelende maar evenzeer verdwaalde medegebruikers, langs virtuele helpdesks die worden bevolkt door bots die alleen vragen begrijpen die ze aan de FAQ kunnen linken, om uiteindelijk uit te komen bij helpdesks waar de mensen niets meer weten dan de bots. Het internet heeft een cultuur van doe-het-zelfservice gecreëerd waar het zoveel moeite kost iemand te vinden die je écht kan helpen dat je met warme gevoelens begint terug te verlangen naar je eerste wortelkanaalbehandeling. Inmiddels is het al zover dat sommige bedrijven extra geld gaan vragen voordat ze je in contact willen brengen met een echte helpdeskmedewerker van vlees en bloed. Het is een strijd tussen automatisering en menselijke medeleven, en op dit moment lijkt de ontmoedigend lege ingeblikte 'behulpzaamheid' op het web de overhand te krijgen.

Contact: aanwezig of verbonden

Dankzij het internet kennen we onderling dagelijks meer contactmomenten dan ooit tevoren. Als ik wil kan ik op elk willekeurig moment mijn smartphone pakken om te zien waar mijn vrienden uithangen en wat ze daar aan het doen zijn, en met een paar vingerbewegingen deel ik zelf vergelijkbare informatie. Maar of dat nou allemaal een verbetering is? Tegenwoordig zie je tijdens concerten en films steeds vaker groepjes jongeren de hele show lang op hun smartphones zitten tikken. Ik maak me sterk dat een modern klaslokaal er net zo uitziet. Steeds meer steeds jongere mensen zijn zo druk bezig de wereld te vertellen wat ze meemaken (en te lezen wat anderen aan het doen zijn) dat ze nauwelijks nog de aandacht kunnen opbrengen om ook echt te ervaren waar ze zelf middenin zitten. Alsof iedereen verandert in cameratoeristen in hun eigen wereld: die types die de hele vakantie met een toestel voor hun snuit lopen om thuis op de bank te kunnen zien 'hoe het was'. Ergens moet een keer een balans worden gevonden tussen genieten van het moment en momentjes nemen om je updates te checken.

Relaties: in contact blijven of loslaten

Het leuke van Facebook is dat het je in staat stelt contact te leggen met kennissen die je al lang geleden uit het oog bent verloren. Het nadeel van Facebook is dat je voortdurend wordt lastiggevallen door kennissen die je al lang geleden uit het oog bent verloren. Natuurlijk is het best leuk om die oude collega weer eens te spreken, of te horen wat je oude studentenvriend nu aan het doen is, maar alleen als dat zo nu en dan eens gebeurd, en dan vooral als jij bepaalt wanneer. Vaak genoeg is er domweg een reden dat je geen contact meer hebt. Zit je er echt op te wachten dat het meisje waar je in de brugklas mee hebt geschuifeld plots weer een plek in je leven opeist? En wat moet je met die kerel die in het eindexamenjaar twee stoelen achter je zat te kwijlen en te snuiven? Relaties ontwikkelen zich volgens een volstrekt natuurlijk patroon: het leven dwingt je je relaties te beperken tot een behapbaar aantal en afscheid te nemen van alles behalve je beste en meest loyale vrienden. Soms is dat jammer, maar vaak is het een natuurlijk beschermingsmechanisme. Het internet heeft de neiging dat soort natuurlijke processen te doorbreken en je ongenadig met je verleden te confronteren.

Informatie: de juiste context of TMI

Sociale media geven ons de kans mensen die we aardig dachten te kennen van een hele nieuwe kant te bekijken. Denk aan de familiefoto's van die kerel van de boekhouding, of de filosofische bespiegelingen van de suikeroom van je vriendin. Die context is natuurlijk bere-interessant allemaal, maar het leidt soms ook tot vrij serieuze gevallen van TMI: Too Much Information. Je kent dat vast wel: collega's die het plots nodig vinden hun geloofsovertuiging via Facebook ineens aan de hele wereld op te dringen, je nichtje die nauwelijks verhullende foto's meent te moeten plaatsen die best leuk waren geweest als je haar niet als kleuter had gekend, vrienden die in aanloop naar hun scheiding de hele vuile was etaleren... Het web geeft je inzicht in het vaak opmerkelijke privéleven van je vrienden, kennissen en collega's, en maar al te vaak resulteert dat in beelden die je met geen mogelijkheid meer van je netvlies krijgt gebrand, hoe graag je dat misschien ook zou willen.