Nieuws

Onderzoek bewijst: architectuur loont

Aanbevelen

Gepubliceerd:05-03-2010 om 09:06 Auteur:Kristian van Tuil

Onlangs promoveerde IT-veteraan Raymond Slot op een onderzoek naar de effectiviteit van enterprise- en projectarchitectuur. Hij toonde aan dat werken volgens deze benaderingen de investeringen rechtvaardigt. Projecten zijn sneller klaar en blijven vaker binnen budget.

Hoewel hij in 25 jaar ervaring heeft opgedaan als softwareontwikkelaar, systeemarchitect en projectmanager, is Raymond Slot begonnen met electrotechniek. “Na het afronden van die studie op de Universiteit Twente ben ik de IT ingerold. Na een aantal verschillende IT-banen, kwam ik in 1997 terecht bij Capgemini. Daar ben ik enterprise-architectuur gaan doen.”

Slot kwam tot de onderzoeksvraag van zijn promotie toen hij erachter kwam dat er maar weinig over IT-architectuur gepubliceerd werd. “Het enige wat ik hoorde, waren de verhalen dat het beter en mooier werd zodra je architectuur ging toepassen. Ik vroeg me af of dit ook te meten was. Vanaf 2000 ben ik naast mijn baan gaan onderzoeken wat de rol van enterprise- en projectarchitectuur nu eigenlijk is en ben ik dit promotieonderzoek aan de Universiteit van Amsterdam gestart.”

Enterprise-architectuur: alleen ROA-methode toepasbaar

Bij aanvang van het onderzoek wilde Slot zowel de enterprise- en projectarchitectuur betrekken. “Enterprise-architectuur heeft betrekking op het strategisch niveau en gaat over applicatieportfolio’s en planning. Projectarchitectuur zet de daadwerkelijk richtlijnen uit die kunnen worden vertaald naar het project. Ik kwam er snel achter dat de effectiviteit van enterprise-architectuur niet goed te meten was. De enige manier om dit te doen is met een financieel instrument, de ‘real option analysis’ (ROA). Hierbij kijk je hoeveel je optie of investering in de toekomst oplevert. Het is een vorm van kansberekening waaruit een financieel resultaat rolt.” Dat resultaat van enterprise-architectuur is hoe dan ook positief. De investeringen die bedrijven doen in enterprise-architectuur vertalen zich in winstgevender projecten. Slot erkent dat ROA weliswaar een goede methode is voor het inschatten van het financiële gevolgen, maar dat het geen antwoord geeft op de vraag of het resultaat anders was geweest als er vanaf het begin van het traject geen architectuur gedaan zou zijn.

Voor zijn onderzoek naar project-architectuur nam Slot 49 projecten onder de loep die door Capgemini waren uitgezet bij klanten. Het ging hierbij om opdrachten voor maatwerksoftware bij verschillende opdrachtgevers. “Ik heb me afgevraagd wat er aan architectuur was, hoe het project velopen is en wat het project heeft opgeleverd. De variabelen die ik uit mijn onderzoek kreeg heb ik gebruikt voor de statische analyse.” Waren 49 projecten niet te weinig om uitspraken te kunnen doen voor project-architectuur in zijn algemeenheid? “Het waren er statistisch gezien net genoeg”, aldus Slot. Hij interviewde tijdens de onderzoeksfase de verschillende projectleiders van de projecten, die hun opdracht net af hadden of bezig waren met de afronding.

3 factoren vereist

Bedrijven die architectuur toepassen moeten zich realiseren dat een drietal factoren van cruciaal belang zijn, zegt Slot. Het gaat ten eerste om governance: organisaties moeten weten hoe ze de besluitvormingsprocedures voeren zodra ze te maken krijgen met onverwachte resultaten of omstandigheden. Daarnaast is het van belang dat er een projectarchitectuurdocument aanwezig is dat de kwaliteit van de architectuur aantoont. Tot slot is het ervaringsniveau van de architect zelf doorslaggevend, vertelt Slot.

Wat opvalt in de conclusies bij het onderzoek naar project-architectuur, is dat Slot enkel positieve effecten van toepassing constateert. “Het had wel gekund dat er ook negatieve zaken uit zouden komen, maar die heb ik niet kunnen vinden. Het is voor mij de bevestiging dat architectuur een nuttige exercitie is. Wel rijst de vraag hoe algemeen toepasbaar de resultaten zijn, dat is namelijk moeilijk te zeggen. Het geeft wel de bevestiging dat architectuur kennelijk iets goed doet.”

Klanttevredenheid is een van de positieve effecten die Slot wist te meten. Bij toepassing van architectuur neemt de tevredenheid van klanten van projecten met 15 procent toe. “Je zou kunnen zeggen dat dit komt doordat projecten op tijd worden voltooid en binnen budget blijven. In tegenstelling tot de eerste variabele heb ik met budget geen correlatie kunnen ontdekken. Projecten worden vaak voor een ‘fixed price’ afgesloten. Als een project duurder of goedkoper uitvalt, merkt de klant daar niks van”, aldus Slot. In zijn onderzoek kwam naar voren dat bij toepassing van projectarchitectuur 19 procent minder budget voor projecten nodig is en dat overschrijding van de tijdsplanning met 40 procent afneemt.

Meer onderzoek

In de toekomst wil Slot zich nog meer verdiepen in onderzoek naar architectuur. Met name enterprise-architectuur heeft hierbij zijn aandacht. “Het onderzoek gaat verder wat er zijn nog een aantal vragen onbeantwoord gebleven. Ik ben per 1 februari weggegaan bij Capgemini en heb een parttime baan aangenomen als lector bij de Hogeschool Utrecht. Daarnaast ga ik als enterprisearchitect werken voor het bedrijf Bizzdesign.”