Hoe maken mensen zich technologie eigen? Uit een recent onderzoek van de Amerikaanse Richard Ivey School of Business blijkt dat de formele methoden het minst worden gebruikt. Informeel en incidenteel leren door ervaring of met hulp van collega’s zijn de meest gebruikte leermethoden.

“Mensen leren over het algemeen niet via formele ondersteuning,” zegt Deborah Compeau, professor of Management Information Systems aan de University of Western Ohio, waar Ivey onder valt, en tevens een van de auteurs van het rapport. “Het idee dat mensen leren door training is twijfelachtig. Dat wisten we al toen we aan het onderzoek begonnen en we hebben dat nu bevestigd gekregen door onze onderzoeksresultaten.”

Het onderzoek maakt onderscheid tussen zes typen lerende mensen: de doelgerichte planners, de onderzoekers, de visionairen, de probleemoplossers, de speelballen en de onwillige leerlingen. De categorieën worden als volgt omschreven:

• Doelgerichte planners benaderen de zaak zeer gestructureerd en met veel zelfdiscipline. Ze plannen zorgvuldig, besteden veel aandacht aan details, en als ze eenmaal een plan hebben, voeren ze het ook uit.
  
• Onderzoekers maken tijd vrij om zelf te leren omdat ze dat leuk of nuttig vinden. Ze kunnen bijvoorbeeld tijdens het werk plots stoppen en wat tijd uittrekken om de verschillende menu-opties te bekijken of uit te zoeken hoe nieuwe functies werken.
  
• Zieners zijn mensen die nieuwe technologieën ontdekken en meteen proberen uit te zoeken hoe die voor hen persoonlijk en hun organisaties zijn in te zetten. Zieners kunnen soms ook onderzoekers zijn. Ze kiezen vaak onorthodoxe oplossingen en bekijken technologie vanuit een zeer strategisch perspectief.
  
• Probleemoplossers zijn niet per se geïnteresseerd in technologie, maar wel in manieren om greep te krijgen op de taken die er voor ze liggen. Ze zijn meestal sterk taak-georiënteerd.
  
• Speelballen zijn types die helemaal niet met leren bezig zijn, maar die simpelweg tussen allerlei technologie heen en weer geslingerd worden, waarbij ze de kennis oppikken waar ze mee om de oren worden geslagen. Zij doen vooral veel aan incidenteel leren, en kunnen soms uitgroeien tot opvallend handige technologiegebruikers.
  
• Onwillige leerlingen zien niet echt wat technologie kan bijdragen aan hun werk. Ze concentreren zich uitsluitend op wat ze moeten leren om binnen de organisatie te kunnen overleven.

Individuele mensen vallen niet noodzakelijkerwijs in een enkele categorie. Juist het feit dat er vaak veel overlap in zit, maakt de categorieën interessant, zegt Compeau. Sommige categorieën slaan bijvoorbeeld op hoe iemand handelt, terwijl een andere categorie meer slaat op hoe die zelfde persoon denkt, legt ze uit.

Onderzoekers en planners zijn de twee meest voorkomende categorieën die voor de meeste mensen wel in enige mate toepasbaar zijn, de zieners komen wat minder vaak voor en de speelballen zijn nog weer zeldzamer. Onwillige leerlingen komen maar heel zelden voor, vertelt Compeau.

Vrijwel alle categorieën zijn vertegenwoordigd in de IT, stelt Compeau. “Leren mensen binnen de IT-afdelingen anders dan anderen? Uit ons onderzoek blijkt van niet,” zegt ze. Er is volgens haar maar één type dat je op de IT-afdeling niet zult tegenkomen, en dat is de onwillige leerling.

“Als je werkt in de IT, krijg je te maken met voortdurende en snelle veranderingen, waardoor leren een noodzakelijk onderdeel van de baan is. Ik denk dat je sowieso een nieuwsgierig en op leren gericht persoon moet zijn om in de IT te kunnen overleven,” zegt Compeau.

Voor de studie is ook onderzocht wat mensen ertoe drijft over technologie te leren. Daarbij bleek dat sommige IT-ers IT van zichzelf niet eens echt zo interessant vinden. Compeau: “Ik had verwacht dat alle mensen uit de IT waar we mee hebben gesproken hoog zouden scoren op interesse als motiverende factor, dus dit kwam echt als een verrassing.”

Een andere verrassende ontdekking was het uitgangspunt dat mensen hanteren om hun eigen IT-vaardigheden te beoordelen. Hoewel mensen heel duidelijke antwoorden geven op de vraag hoe vaardig ze zijn in het gebruik van IT, blijken velen dat oordeel te baseren op een vergelijking met de persoon die naast ze zit, vertelt Compeau.

“Wat ik weet versus wat jij weet is natuurlijk een maatstaf voor vaardigheden, maar het is geen erg goede maatstaf als we willen proberen proactief te zijn en optimaal gebruik te maken van technologie.”

Sommige werknemers beoordelen hun vaardigheden op basis van hoe goed ze hun werk doen, maar de kleinste groep wordt gevormd door mensen die hun vaardigheden afmeten aan de potentiële mogelijkheden van de technologie (zoals bekend zijn met een bepaald percentage van de functies van bepaalde software).

“Als je probeert proactief te zijn en de informatietechnologie binnen je organisatie op een waardevolle manier in te zetten, dan zullen mensen hun vaardigheden moeten uitdrukken in termen van het potentieel,” stelt Compeau.

De onderzoekers ontdekten ook een tamelijk consistent verschijnsel dat Compeau een ‘upgrade dip’ noemt, waarbij er een terugval in (de perceptie van) vaardigheden optreedt zodra nieuwe technologie in een organisatie wordt geïntroduceerd.

Vooral als complexe systeemapplicaties op enterprise-niveau worden ingevoerd, treed enorme terugval op, vertelt ze. Werknemers die eerder nog vonden dat ze goed waren in hun werk, hadden plots het gevoel dat ze hun werk niet meer konden doen omdat alles plotseling zoveel langer duurde.

Dat is een kwestie van verwachtingsmanagement, zegt Compeau, die ondernemingen aanraadt de verwachtingen van werknemers beter te managen om te voorkomen dat er stress en demotivatie ontstaat tijdens en na de implementatie van nieuwe software.

Tegelijkertijd moet niet alleen rond implementaties aandacht worden besteed aan leren, benadrukt Compeau. “Mijn voornaamste advies is altijd aandacht te besteden aan leren, niet alleen als je iets nieuws introduceert.”

Het Richard Ivey onderzoek is gebaseerd op een studie van 250 werknemers binnen verschillende afdelingen van een grote onderneming in de petrochemische industrie, en 21 diepte-interviews met geselecteerde werknemers uit dezelfde organisatie.

Reageer